🎵 “This is a woman’s world” 🎵

45

Het is niet altijd gemakkelijk om als vrouw een bedrijf te leiden of een directiefunctie op te nemen. Sommigen zullen zeggen dat het voor een vrouw in de bedrijfswereld gewoonweg gecompliceerder is dan voor een man. Om nog te zwijgen van de verschillende vormen van discriminatie die regelmatig aan de kaak worden gesteld in de media: verschil in loon, pesterijen, …

Zonder afbreuk te doen aan die realiteit willen we in onze nieuwsbrief van deze week een positief en inspirerend verhaal brengen. Met aandacht voor invloedrijke vrouwen en de manier waarop zij hun weg vinden in een eerder door mannen gedomineerde wereld. We willen het ook hebben over bepaalde zaken waarmee vrouwen in het bedrijfsleven soms geconfronteerd worden, omdat ze ondernemend en ambitieus zijn. Maar op een positieve manier. Veel leesplezier!

Nieuwsbrieven

  • De plaats van de vrouw in het bedrijfsleven: een overzicht en getuigenis

    De Belgische bedrijfswereld is nog altijd overwegend mannelijk. Maar de zaken veranderen stilaan. Wat 50 jaar geleden nog ondenkbaar was, is vandaag een realiteit: vrouwen nemen steeds meer verantwoordelijkheden op in het bedrijfsleven. En dat doet verschillende vragen rijzen: met hoeveel zijn ze, die vrouwelijke bedrijfsleiders? Hoe zijn ze aan hun functie geraakt? Welke obstakels hebben ze moeten overwinnen? Hebben ze rolmodellen? Moeten ze meer inspanningen leveren dan mannen? Laten we dit samen even bekijken.

    Als de Bel 20 (de belangrijkste nationale beursindex op de Beurs van Brussel, samengesteld uit de 20 beursgenoteerde vennootschappen met de grootste vrije beurskapitalisatie) wordt beschouwd als dé economische referentie in België, dan is er nog heel wat werk aan de winkel als we zien welke plaats de vrouwen met belangrijke functies in ons land innemen. Want er staan maar twee vrouwen (sinds het vertrek van Dominique Leroy, CEO van Proximus) aan het hoofd van een vennootschap van de Bel 20. Dat komt neer op 10 %. Twee keer beter dan in Wall Street (27 vrouwelijke CEO's op de S&P 500), maar het blijft een zwak resultaat. Het VBO (Verbond van Belgische Ondernemingen) werd een tijdje geleid door een vrouw, maar vandaag is dat niet meer het geval. Hoewel bepaalde overheidsbedrijven een vrouw aan het roer hebben, is dat niet de norm. In feite wordt slechts 20 % geleid door een vrouw. Tot zover de cijfers. Sinds enkele jaren zien we echter een stroomversnelling.


    Een wet in het middelpunt van de veranderingen 

    Uit het laatste onderzoek van het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen van november laatstleden bleek dat het aandeel vrouwen in de bestuursraden van de in totaal 115 onderzochte Belgische bedrijven meer dan verdrievoudigd is tussen 2008 en 2017, van 8,2 % tot 26,8 %. Het onderzoek was gebaseerd op de samenstelling van de bestuursraden en de directiecomités. Een stijging die aan twee factoren kan worden toegeschreven: een mentaliteitswijziging van de samenleving in verband met de manier waarop wordt gekeken naar vrouwen 'aan de macht', zowel door de vrouwen als door de mannen, en een wetswijziging met betrekking tot de plaats van de vrouw in de bedrijven. Op 28 juli 2011 werd immers een wet goedgekeurd om de aanwezigheid van minstens een derde van elke sekse te garanderen in de bestuursraden (niet de directie) van de autonome overheidsbedrijven, de Nationale Loterij en beursgenoteerde privébedrijven.

    Vorig jaar kwamen alle autonome overheidsbedrijven hun wettelijke verplichting na. Kleine kanttekening: de Quotawet heeft geen enkele invloed op de functies die de vrouwen hebben in de bestuursraden, zodat vrouwen slechts zelden de functie van voorzitter bekleden. Van de 115 ondernemingen die opgenomen waren in het onderzoek, hadden er maar 5 (4,3 %) een vrouw aan het hoofd van hun raad van bestuur. Nochtans is 60 % van de Belgische universitair opgeleiden een vrouw. 

    Echte moeilijkheden

    Volgens de recentste cijfers van Statbel was in het derde kwartaal van 2018 66,3 % van de vrouwen tussen 20 en 64 jaar aan het werk, tegenover 73,8 % van de mannen. Bedenk dat 60 jaar geleden de meeste vrouwen niet werkten en diegenen die wel werkten, belandden in specifieke sectoren (onderwijs, zorgverlening, schoonmaak, secretariaat, …).

    Er is veel veranderd vandaag. Maar de mentaliteit mag dan wel wijzigen, laten we niet vergeten dat werkende vrouwen nog maar enkele decennia geleden een veel lagere status hadden dan hun mannelijke tegenhangers. Zo duurde het tot 1969 voordat een wet werd ingevoerd, waardoor het verboden werd om een vrouw te ontslaan omdat ze in het huwelijk trad of zwanger was. En in 1976 werd de Belgische staat nog veroordeeld door het Europees Hof van Justitie wegens de discriminerende behandeling van de airhostessen van Sabena. De arbeidsovereenkomst van deze werkneemsters voorzag immers dat ze zonder vergoeding ontslagen werden zodra ze de leeftijd van 40 jaar bereikten. Bovendien droeg Sabena voor hen niet bij tot het 'Pensioenfonds', terwijl dat wel gebeurde voor het mannelijke personeel.

    Ook vandaag nog is het verschil tussen man en vrouw merkbaar op het werk: volledige bedrijfstakken zijn voorbehouden aan een gender (in de sector van de Technologieën bijvoorbeeld vertegenwoordigen de vrouwen nog steeds maar 15 à 20 % van de functies). In de schoonmaaksector is dat daarentegen 95 %. Loongelijkheid is nog steeds onbestaande (cf. het artikel Wist u dit al?). Vrouwen worden soms ook blootgesteld aan seksistische opmerkingen of ronduit aan pesterijen. Ze krijgen ook minder gemakkelijk toegang tot functies met verantwoordelijkheid. 


    Vrouwelijke bedrijfsleiders in 2019

    Martine Constant, directrice van twee bedrijven voor marketingdiensten en marktonderzoek sinds 24 jaar, is voorzitster van de Association des Femmes Chefs d’Entreprise in Luik. Ze is door het Waalse Gewest erkend als deskundige om kmo's en jonge ondernemers te begeleiden.

    Zij vindt dat de plaats van de vrouw, en met name die van de vrouw als bedrijfsleider, sterk geëvolueerd is. “25 jaar geleden was het vaak moeilijk om gezin en carrière met elkaar te verzoenen. Het moederschap combineren met de oprichting van een eigen bedrijf en het aansturen van teams, vereist wat organisatietalent, een perfecte gezondheid en een flinke dosis energie, onontbeerlijk om alles in goede banen te leiden! Dat was niet vanzelfsprekend, want de vrouw vormde het middelpunt van het gezin, terwijl de mannen toch wat minder betrokken waren dan vandaag het geval is. Nu heb ik de indruk dat de zaken veranderd zijn, beide ouders zetten zich gelijkwaardiger in voor hun gezin, de vrouw heeft evenveel recht als de man om professioneel succesvol te zijn. Het schuldgevoel is minder groot wanneer een vrouw tijd maakt voor zichzelf, om zorg te dragen voor zichzelf, aan sport te doen of eropuit te gaan met vriendinnen.” 


    Vrouwelijk ondernemerschap

    Martine Constant is niet alleen druk in de weer met haar eigen uitdagingen, ze staat ook klaar om haar ervaringen te delen. “Vrouwelijk ondernemerschap is in volle bloei. Discussiekringen, netwerken, mentoraat … Sinds enkele jaren worden tal van initiatieven georganiseerd en vrouwen helpen elkaar om te groeien. Ik heb vrouwelijk ondernemerschap altijd graag een boost gegeven. Sommige vrouwen twijfelen, hebben een duwtje in de rug nodig. Daarom ben ik mentor en ambassadrice van vrouwelijk ondernemerschap geworden. Concreet betekent dit een persoonlijkheid en een project begeleiden, adviseren en uitdagen. We zien elkaar, stellen elkaar vragen. Ik deel mijn ervaring, probeer zin te geven om te ondernemen. En ik krijg ook veel terug. Soms gaat advies meer over de manier of houding. Af en toe over fundamentele vragen, zoals: op welke niche is het project gericht?”, preciseert Martine Constant, die sinds 5 à 10 jaar een echte verandering ziet. “De weg is nog lang. Steeds meer vrouwen zetten de stap en bouwen een zelfstandige zaak op rond hun project. Dat is fantastisch, maar het doel is om nog een stapje verder te gaan. Zelfstandig worden, maar ook tewerkstelling creëren. Creatie van tewerkstelling door kmo's is de long van de Belgische economie.”


    Ondernemen? Geen genderkwestie!

    Verschilt de aanpak van mannen en vrouwen die een functie met verantwoordelijkheid bekleden of bedrijfsleider zijn? Volgens Martine Constant “is management geen genderkwestie. Man of vrouw, de uitdaging blijft dezelfde. Je staat voor een fantastisch menselijk avontuur, waarvoor elke dag passie, generositeit, eerlijkheid en een positieve dynamiek is vereist. De manager moet toezien op een collectief succes, in plaats van persoonlijk succes. Als vrouwelijke manager ben ik zeer gevoelig voor wat met mijn team te maken heeft, samen delen we onze passie voor het vak, de zin om onszelf te overtreffen, respect voor elkaar en goed geleverd werk, ik heb altijd een gevoel van samenhorigheid willen creëren, een gevoel van fierheid om deel uit te maken van een team dat zich onderscheidt, dat is een kwestie van persoonlijkheid. Dat is niet typisch vrouwelijk. Of je nu man of vrouw bent, het belangrijkste is dat je je team kan inspireren, emoties kan delen en kennis en passie kan overbrengen.”

Inspiratie

  • Werken of kinderen krijgen? De Finse casus.

    In veel landen moeten vrouwen kiezen tussen werken of kinderen krijgen. Dat geldt voor veel traditionele samenlevingen (sommige landen in Afrika, de Maghreb, Azië …) maar ook in de westerse landen is dat soms het geval.

    Vaak wordt gezegd dat de landen in Noord-Europa bijzonder eerlijk zijn op het vlak van carrière. Laten we de situatie in Finland bekijken, waar gelijkheid is ingeschreven in de wetgeving en deel uitmaakt van de zeden. Een jonge moeder kan gaan werken, terwijl de andere ouder thuisblijft om voor de kinderen te zorgen. Finland meent dat de vaders een cruciale rol spelen in de ontwikkeling van het kind. De regering biedt hen dus negen weken vaderschapsverlof met behoud van 70 % van hun loon. En om de vaders aan te moedigen om hiervan gebruik te maken, werd onlangs een nieuwe campagne gelanceerd – met flyers waarop een stevige bouwvakker vrolijk een kinderwagen voortduwt – met de tekst 'Papa's tijd!'.

    Meer informatie in dit artikel van de Irish Times

  • Vrouwelijk ondernemerschap

    Indeed, de zoekmachine voor vacatures, deed in maart vorig jaar onderzoek naar mogelijke struikelblokken voor vrouwen om door te groeien in een onderneming. Indeed stelde deze vraag … aan vrouwen. En de antwoorden zijn interessant!

    Volgens de vrouwen hangen de moeilijkheden om op te klimmen in hun professionele carrière voornamelijk samen met twee factoren:

    • 79 % verwijst naar het moederschap of het vermoeden van een moederschap in de toekomst.
    • Voor 66 % van hen is gewoon het feit een vrouw te zijn een notoire handicap in het bedrijfsleven.

    Bron

Wist je dat?

  • 6%6%

    In 2017 was het uurloon van een vrouw gemiddeld 6 % lager dan het uurloon van een man. Nochtans doet België het beter dan de meeste andere Europese landen als het gaat om loongelijkheid tussen vrouwen en mannen. De loonkloof tussen de seksen bedraagt immers 16 % in de EU.